การพัฒนาแนวทางการจัดการขยะในเขตเมืองโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน: กรณีศึกษาชุมชนบ้านล่าง หมู่ที่ 2 ตำบลท่าข้าม อำเภอบางปะกง จังหวัดฉะเชิงเทรา

The Development of Waste Management Guidelines in Urban Areas through Community Participation: A Case Study of Ban La

Abstract

         งานวิจัยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัญหาการจัดการขยะในชุมชนเมือง แนวทางการจัดการที่เหมาะสมและยั่งยืนผ่านการมีส่วนร่วมของชุมชนและผลลัพธ์จากการดำเนินงานจริง ดำเนินการในชุมชนบ้านล่าง หมู่ 2 ตำบลท่าข้าม อำเภอบางปะกง จังหวัดฉะเชิงเทรา ใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพ กลุ่มตัวอย่างคัดเลือกแบบเจาะจง ได้แก่ คณะกรรมการชุมชน ตัวแทนครัวเรือน เจ้าหน้าที่ท้องถิ่นและหน่วยงานในพื้นที่ รวม 27 คน โดยใช้การสังเกตแบบมีส่วนร่วม การสัมภาษณ์เชิงลึกและการประชุมกลุ่มย่อย

         ผลการวิจัยพบว่าชุมชนประสบปัญหาขยะและมลพิษจากความหนาแน่นของประชากรและอุตสาหกรรม รวมถึงข้อจำกัดจากสภาพภูมิประเทศและนโยบายถนนปลอดถังขยะ ทำให้เกิดการทิ้งขยะลงคลอง แนวทางการจัดการขยะที่ยั่งยืนพัฒนาผ่านกระบวนการมีส่วนร่วม ได้แก่ การสำรวจ ทดลองหมักขยะ การถอดบทเรียนและการขยายผล โดยมีครัวเรือน 26 แห่งหมักขยะอินทรีย์ และอีก 10 แห่งรวบรวมให้เพื่อนบ้าน ลดการทิ้งขยะลงแหล่งน้ำ ต่อมาได้ขยายผลสู่การจัดการน้ำเสียด้วยถังดักไขมัน ครัวเรือน 40 แห่งนำไปใช้จริง ดินหมักจากขยะนำไปปลูกพืชได้ผลดีและสามารถจำหน่ายได้ ชุมชนกลายเป็นศูนย์เรียนรู้ มีผู้มาศึกษาดูงาน 696 คน